→ برگزیده‌های من
دفتر یکم

نیاکان‌نامه‌ی مردم خرّمی

The Ancestors' Book of the Khorrami People, vol. 1

کاروانسرای قاجاری دهبید، صفاشهر · عکس: Abozarzal، ویکی‌انبار، CC BY-SA 4.0

دربارهٔ کتاب

طرحی برای این صفحه، نه جلد اصلی کتاب

«نیاکان‌نامه‌ی مردم خرّمی» کتابی است دربارهٔ تبار و خاندان‌های مردم خرّمی، در صفاشهرِ امروز در شمال استان فارس. این کتاب نخستین دفتر از یک مجموعه است.

نویسندگان
حسین کریمی خرمی، علی‌محمد طیبی
ناشر
پارس‌نشر، شیراز
موضوع
خرّمی — نسب‌نامه
زمینه‌ها
تاریخ ایران، تاریخ فارس و شیراز، جامعه‌شناسی فرهنگی، ایل قشقایی

به نوشتهٔ پیشگفتار، انگیزهٔ گردآورندگان دلبستگی به مردم خرّمی بوده است؛ مردمی که آنان یکرنگ و ساده می‌خوانندشان و می‌گویند در کارهای همگانی کنار هم می‌ایستند.

بخش نخست کتاب به چگونگی بنیاد خرّمی می‌پردازد. به نوشتهٔ کتاب:
  • نخستین ساکنان خرّمی چند تن از ایل قشقایی بودند که دامداری می‌کردند و در واپسین سال‌های فرمانروایی صفویان به این سرزمین آمدند.
  • گفته می‌شود از روزگار یعقوب لیث صفاری در این ناحیه دژی به نام خرّمی یا خرّمه بوده است.
برگرفته از نمونهٔ متن کتاب در تارنمای ناشر
دیدن کتاب در تارنمای پارس‌نشر ←

خرّمی و صفاشهر

خرّمی نام یکی از دو آبادی‌ای است که صفاشهرِ امروز از آن‌ها پدید آمد. در سال ۱۹۹۱ شهرهای خرّمی و دهبید با مصوبهٔ هیئت وزیران یکی شدند و صفاشهر ساخته شد؛ شهری که اکنون مرکز شهرستان خرّم‌بید در استان فارس است.

صفاشهر بر سر راه اصفهان به شیراز و در بلندی‌های شمال فارس جای دارد. کوه سفید را نماد آن می‌دانند. نام خرّمی هنوز در «دهستان خرّمی» برجاست؛ دهستانی در شهرستان خرّم‌بید که روستای قصر یعقوب از آبادی‌های آن است.

۱۷۵ کیلومترشمالِ شیراز
۲٬۳۰۷ متربلندی از سطح دریا
۲۶٬۹۳۳ نفرجمعیت صفاشهر، سرشماری ۲۰۱۶
۱۹۹۱یکی‌شدن خرّمی و دهبید

کار و زندگی

سنگ مرمر و سنگ‌های تزئینی پایهٔ اقتصاد شهر است و بیش از دویست کارخانهٔ سنگبری دارد؛ کاری که به محیط زیست منطقه نیز آسیب زده است. جو، گندم و زعفران از کشت‌های اصلی‌اند و فراورده‌های دامی مانند پنیر و کره هم اهمیت دارند. قالی، گلیم و سنگ‌های تزئینی از دستبافت‌ها و دستساخته‌های آن‌اند.

دیدنی‌ها

  • کاروانسرای قاجاری دهبید
  • کاروانسرای شاه‌عباسی
  • قصر یعقوب
  • چهارطاقی ساسانی
  • تل خاکی
  • غار دیو
  • امامزاده شهدا
حیاط آجری کاروانسرای قاجاری دهبید با چراغ‌های پایه‌دار و باغچه‌ای پر از گل
حیاط کاروانسرای قاجاری دهبید · عکس: Abozarzal، ویکی‌انبار، CC BY-SA 4.0

کجاست؟

تهران شیراز صفاشهر (خرّمی)

صفاشهر در شمالِ استان فارس است، ۱۷۵ کیلومتر بالاتر از شیراز، بر راه اصلی شیراز به اصفهان.

این بلندی‌ها از دیرباز گذرگاه کاروان‌ها و ییلاق ایل‌های کوچ‌رو بوده‌اند؛ کاروانسراهای دهبید یادگار همین راه‌اند و نخستین ساکنان خرّمی، به نوشتهٔ کتاب، دامداران قشقایی بودند.

خرّمی در گذر زمان

  1. سدهٔ نهم میلادی به روایت کتابروزگار یعقوب لیث صفاری (درگذشتهٔ ۸۷۹)؛ گفته می‌شود دژی به نام خرّمی یا خرّمه در این ناحیه بوده است.
  2. واپسین سال‌های صفویان به روایت کتابچند تن از ایل قشقایی که دامدار بودند در خرّمی ساکن می‌شوند و بنیاد آبادی را می‌گذارند.
  3. ۱۹۹۱خرّمی و دهبید به مصوبهٔ هیئت وزیران یکی می‌شوند و صفاشهر پدید می‌آید.
  4. ۲۰۱۶صفاشهر در سرشماری ۲۶٬۹۳۳ نفر جمعیت در ۸٬۰۳۶ خانوار دارد.

منابع